مقدمه
تأمین پایدار منابع پروتئینی یکی از موضوعات مهم در آینده کشاورزی و صنایع وابسته به تولید خوراک است. افزایش تقاضا، محدودیت منابع اولیه و ضرورت استفاده کارآمدتر از نهاده‌ها، توجه به الگوهای نوین تولید را افزایش داده است.
در این میان، پرورش حشرات به‌عنوان یکی از مسیرهای قابل بررسی برای توسعه منابع پروتئینی مطرح شده است. این رویکرد علاوه بر تولید زیست‌توده حاوی پروتئین، ظرفیت ایجاد ارتباط میان بخش‌های مختلف زنجیره کشاورزی و صنایع غذایی را نیز دارد.
اقتصاد چرخشی چیست؟
در الگوی متعارف تولید، بسیاری از مواد جانبی پس از پایان یک فرآیند به‌عنوان ضایعات از چرخه اقتصادی خارج می‌شوند.
اقتصاد چرخشی تلاش می‌کند با طراحی بهتر فرآیندها، کاهش اتلاف منابع، استفاده مجدد و بازیابی ارزش مواد، چرخه تولید را کارآمدتر کند.
در بخش کشاورزی و صنایع غذایی، بخشی از مواد جانبی دارای ارزش بالقوه تغذیه‌ای هستند و در صورت برخورداری از کیفیت و ایمنی مناسب، می‌توانند پس از ارزیابی و آماده‌سازی در مسیرهای تولیدی جدید مورد استفاده قرار گیرند.
نقش پرورش میلورم در بهره‌وری منابع
میلورم زرد یکی از گونه‌هایی است که توانایی رشد روی برخی بسترهای گیاهی و مواد جانبی کشاورزی و صنایع غذایی را دارد.
این ویژگی فرصت بررسی استفاده از برخی جریان‌های جانبی واجد شرایط را در فرآیند پرورش فراهم می‌کند.
با این حال، استفاده از هر نوع ضایعات یا ماده جانبی برای تغذیه میلورم مناسب نیست. ترکیب غذایی، آلودگی‌های احتمالی، باقی‌مانده مواد شیمیایی، فلزات سنگین و سایر شاخص‌های ایمنی باید پیش از استفاده بررسی شوند.
بنابراین، انتخاب بستر غذایی مناسب باید بر اساس شناخت ترکیبات، ارزیابی ایمنی و آزمون عملکرد لارو انجام شود.
تبدیل مواد اولیه به زیست‌توده پروتئینی
در فرآیند پرورش، لاروها از مواد غذایی مصرف‌شده برای رشد و تولید زیست‌توده استفاده می‌کنند.
زیست‌توده حاصل می‌تواند پس از برداشت و فرآوری، به شکل‌های مختلفی مانند میلورم خشک و پودر میلورم عرضه شود.
در این الگو، بخشی از مواد اولیه وارد چرخه تولید محصول با ارزش افزوده می‌شود. این موضوع می‌تواند زمینه ایجاد پیوند اقتصادی میان تولیدکنندگان محصولات کشاورزی، صنایع غذایی، واحدهای پرورش حشرات و تولیدکنندگان خوراک را فراهم کند.
آیا پرورش حشرات الزاماً تولیدی پایدار است؟
پاسخ به این پرسش به نحوه طراحی و مدیریت واحد تولیدی بستگی دارد.
صرف استفاده از حشرات برای تولید پروتئین به معنای پایداری قطعی فرآیند نیست. برای ارزیابی واقعی مزایای زیست‌محیطی باید عوامل مختلفی بررسی شوند، از جمله:
نوع و منشأ بستر غذایی
میزان مصرف آب و انرژی
شرایط کنترل دما و رطوبت
بازده تبدیل خوراک به زیست‌توده
میزان تلفات و ضایعات تولید
انرژی مورد نیاز برای خشک‌کردن و فرآوری
بسته‌بندی، حمل‌ونقل و نگهداری محصول
برای مقایسه دقیق با منابع پروتئینی متداول، ارزیابی چرخه عمر و بررسی شاخص‌های اقتصادی و زیست‌محیطی ضروری است.
فرصت‌های اقتصادی و صنعتی
توسعه پرورش میلورم می‌تواند زمینه شکل‌گیری فرصت‌های جدیدی در بخش‌های مختلف ایجاد کند:
توسعه محصولات جدید: تولید لارو زنده، میلورم خشک و پودر میلورم برای بازارهای تخصصی.
ایجاد زنجیره ارزش: ارتباط میان تأمین‌کنندگان مواد اولیه، واحدهای پرورش، فرآوری‌کنندگان و تولیدکنندگان خوراک.
افزایش ارزش مواد جانبی: بررسی استفاده ایمن و هدفمند از برخی جریان‌های جانبی کشاورزی و صنایع غذایی.
توسعه دانش و فناوری: بهبود روش‌های پرورش، فرآوری، کنترل کیفیت و ارزیابی اقتصادی تولید.
جمع‌بندی
پروتئین حشرات می‌تواند یکی از گزینه‌های مکمل در توسعه منابع نوین پروتئینی باشد. پرورش میلورم نیز با توجه به قابلیت مدیریت چرخه زیستی و امکان استفاده از بسترهای غذایی متنوع، ظرفیت بررسی و توسعه در چارچوب اقتصاد چرخشی را دارد.
با این حال، تحقق مزایای اقتصادی و زیست‌محیطی این رویکرد نیازمند انتخاب صحیح مواد اولیه، رعایت الزامات ایمنی، بهینه‌سازی مصرف انرژی و ارزیابی علمی کل فرآیند است.
رویکرد اورالیس: اورالیس با تمرکز بر پرورش و فرآوری میلورم، توسعه محصولات پروتئینی نوین و ارتقای بهره‌وری منابع، در مسیر شکل‌گیری راهکارهای فناورانه و پایدار در زنجیره تأمین خوراک فعالیت می‌کند.
